Ατοπική δερματίτιδα

Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, πολυσύνθετη και υποτροπιάζουσα δερματοπάθεια. Αποτελεί τη βασική εκδήλωση αλλεργίας ή – αλλιώς – ατοπίας του οργανισμού σε διάφορα ερεθίσματα (δηλαδή αλλεργιογόνα) του περιβάλλοντος.

Είναι μια φλεγμονή του δέρματος η οποία ανάλογα με την κλινική της εικόνα, διακρίνεται σε διάφορους τύπους. Το έκζεμα είναι ο συχνότερος.

Ιατρικές μελέτες αποκαλύπτουν πως τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη αύξηση της ατοπικής δερματίτιδας, ιδιαίτερα στα βρέφη, πιθανώς λόγω της αύξησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Σήμερα, αποτελεί τη συχνότερη παιδική δερματοπάθεια: Η χρόνια αυτή φλεγμονώδης διαταραχή του δέρματος προσβάλλει κατά μέσο όρο το 15% ως 30% των παιδιών.

Το 60% των παιδιών που πάσχουν από ατοπική δερματίτιδα παρουσιάζει τα συμπτώματα στη βρεφική ηλικία (στον πρώτο χρόνο ζωής). Ένα ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό, κοντά στο 85%, εμφανίζει τα συμπτώματα ως και τα πέντε χρόνια ζωής. Συνεχίζει με εξάρσεις και υφέσεις για αρκετά χρόνια, ενώ ένα μικρό ποσοστό των ασθενών μπορεί να συνεχίσει να ταλαιπωρείται και στην ενήλικη ζωή.

Αίτια που προκαλούν ατοπική δερματίτιδα

Το βασικό αίτιο είναι η κληρονομική προδιάθεση του οργανισμού να εμφανίζει αλλεργικές εκδηλώσεις. Λαμβάνοντας το ιατρικό ιστορικό των γονέων, διαπιστώνεται πως σχεδόν σε όλους τους ασθενείς υπάρχει συγγενής στην οικογένεια με εκδηλώσεις ατοπίας, όπως αλλεργική ρινίτιδα/επιπεφυκίτιδα, αλλεργικό άσθμα και ξηροδερμία με περιστασιακές εξάρσεις δερματίτιδας. Επιπρόσθετα, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν και κινητοποιούν ακόμα περαιτέρω το μηχανισμό.

Η χρόνια ατοπική δερματίτιδα είναι ένας συνδυασμός αλληλεπιδράσεων μεταξύ των παρακάτω:

  •  Διαταραγμένης λειτουργίας του φραγμού του δέρματος
  •  Ανοσολογικών παραγόντων
  • Περιβαλλοντικών συνθηκών
  •  Γενετικής προδιάθεσης

Οι πιο συνηθισμένες συνθήκες που επηρεάζουν την ατοπική δερματίτιδα είναι:

  • Σκόνη
  • Ακάρεα
  • Γύρη
  • Γρασίδι
  • Χνούδι κατοικίδιων
  • Μούχλα
  • Αντιγόνα του χρυσίζοντα σταφυλόκοκκου
  • Ατμοσφαιρική ρύπανση
  • Χημικοί παράγοντες (π.χ. χλωρίνη)
  •  Μάλλινα ρούχα

Μια άλλη παράμετρος που πρέπει πάντα να συνυπολογίζεται είναι η αλλεργία σε τροφές:
Το γάλα, το ασπράδι του αυγού, γενικά οι ξηροί καρποί και ειδικά τα φιστίκια, η σόγια και το σιτάρι, τα ψάρια και εν γένει τα θαλασσινά, η σοκολάτα, κάποια φρούτα όπως οι φράουλες και τα πορτοκάλια μπορεί να είναι επιβαρυντικά. Με την πάροδο των ετών η βαρύτητα των τροφικών αλλεργιογόνων μειώνεται αρκετά.

Συμπτώματα

Η ατοπική δερματίτιδα εκδηλώνεται με σοβαρή ξηροδερμία, λόγω της αυξημένης απώλειας νερού σε συνδυασμό με έντονο κνησμό. Στην περίπτωση που η νόσος είναι σε έξαρση, παρουσιάζονται οι τυπικές βλάβες του εκζέματος: φυσαλίδες, ερυθρότητα, διαβρώσεις και απολέπιση που εύκολα οδηγούν σε πάχυνση του δέρματος και ρωγμές.

Στα βρέφη συνήθως εμφανίζεται στο πρόσωπο και κυρίως στα μάγουλα ενώ σε μεγαλύτερα παιδιά εντοπίζουμε το έκζεμα στην εσωτερική επιφάνεια των αγκώνων, στην πίσω πλευρά των γονάτων, στους καρπούς, και πολύ σπάνια στο υπόλοιπο σώμα.

Το ανοσολογικό σύστημα και ο δερματικός φραγμός διαταράσσονται. Να σημειωθεί πως τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια φλεγμονής του δέρματος και κνησμού χαρακτηρίζονται από περιόδους έξαρσης και ύφεσης. Κατά τη διάρκεια των υφέσεων, το δέρμα επανέρχεται στη φυσιολογική του μορφή. Στις εξάρσεις, το έντονο αίσθημα κνησμού μπορεί να προκαλέσει και δευτερογενείς μολύνσεις από βακτήρια ή μύκητες, οι οποίοι εύκολα εισχωρούν στο – τραυματισμένο λόγω του ξυσίματος – δέρμα.

Θεραπεία της δερματίτιδας

Η ατοπική δερματίτιδα είναι χρόνια και αντίστοιχα πρέπει να είναι και η φροντίδα του δέρματος του παιδιού.

Στη συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών, η νόσος υποχωρεί σταδιακά από τα δέκα έως τα είκοσι τους χρόνια.

Η επαφή όμως κατά την παιδική ηλικία, δια του ελαττωματικού επιδερμιδικού φραγμού, με διάφορα αλλεργιογόνα (π.χ. γύρη, ακάρεα οικιακής σκόνης, τροφικά αλλεργιογόνα, κ.ο.κ.) αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισης αλλεργικής ρινίτιδας και άσθματος σε μεγαλύτερη ηλικία.

Για να προστατευτεί το παιδί από την επαφή με τα αλλεργιογόνα του περιβάλλοντος που μπορεί να το ευαισθητοποιήσουν στο μέλλον, πρέπει απαραιτήτως να εφαρμόζεται συνεχής ενυδατική φροντίδα.

Μια ακόμα βασική παράμετρος για να προληφθούν οι εξάρσεις της νόσου είναι να αποφευχθούν οι εκλυτικοί παράγοντες, δηλαδή το βρέφος ή το παιδί να είναι μακριά από σκόνη, και όσο αυτό είναι εφικτό να μην έρχεται σε επαφή με συνθήκες που του προκαλούν αλλεργικά συμπτώματα.

Τυχόν ερεθιστικές ουσίες σε σαπούνια, καλλυντικά πρέπει να ελεγχθούν, και επίσης να επιλέγονται ήπια καθαριστικά, χλιαρή θερμοκρασία νερού στο μπάνιο και μαλακά υφάσματα.

Η ατοπική δερματίτιδα απαιτεί σχολαστική και επιμελή ενυδατική φροντίδα του δέρματος σε καθημερινή βάση, με καλλυντική αγωγή που δίδεται από τον παιδοδερματολόγο. Αντιφλεγμονώδης τοπική θεραπεία μπορεί να δοθεί όταν παρατηρείται έξαρση, πάντα με καθοδήγηση και τακτική παρακολούθηση από τον ιατρό.

Βιβλιογραφία:

  1. Παιδο-Δερματολογία, Αλεξάνδρα Κατσαρού-Κάτσαρη, Ανδρέας Κατσάμπας, εκδόσεις Παρισιάνου
  2. Andrew’s Diseases of the skin-clinical dermatology, εκδόσεις ELSEVIER
  3. ‘Ατλας Κλινικής Δερματολογίας, Anthony Du Vivier, εκδόσεις Πασχαλίδης-Broken Hill
  4. Κλινική Δερματολογία, Thomas Fitzpatrick, εκδόσεις Πασχαλίδη
  5. Dermatology Bolognia Jorizzo Shaffer, εκδόσεις ELSEVIER

Επικοινωνήστε μαζί μας